Een gevel die verandert met de jaren.
Een van de spijtigste zaken van de hedendaagse architectuur is dat een gebouw bij oplevering als 'af' beschouwd wordt. Men doet daarna ook zijn uiterste best om dit afgewerkte beeld te bewaren voor de eeuwigheid. Men creëert dus een dood gebouw, dat men met allerhande onderhoudsproducten en gifstoffen krampachtig dood tracht te houden... Dit gedrag druist regelrecht in tegen de oeroude natuurwet dat ALLES opnieuw begroeid raakt om dan uiteindelijk eeuwen later terug bos te worden.
Wie tegen deze natuurwet indruist, komt vroeg of laat als verliezer uit de strijd. Het maakt je enkel gefrustreerd over het onderhoud van je gebouw.
In de plaats hiervan kan je beter deze natuurlijke evolutie een handje helpen. Of ze zelfs gaan gebruiken om het woonklimaat in je gebouw te verbeteren.
Zo is het idee van de levende gevel ontstaan.
Hoe gaat het in zijn werk?
De originele gevel van het mierennest was niets meer dan een enkele bakstenen muur (1), zonder spouw, niets. Dus helemaal niet isolerend.
Deze gevel moest dus ook geïsoleerd worden. Hiervoor werden isolatiematerialen als stro en oud textiel (2) gekozen. Deze materialen mogen absoluut niet vochtig worden.
Om de isolatiematerialen al een eerste keer van een ademend regenjasje te voorzien werd er gebruik gemaakt van Celit-platen(3): dit zijn gebitumeerde houtvezelplaten (FSC) en garanderen een absolute waterdichtheid gedurende minstens 6 maanden... Je kan ze dus niet je ganse leven in weer en wind laten hangen. Onder invloed van UV en langdurige slagregen zouden deze platen op den duur gaan desintegreren.
Ook deze laag dient dus nog beschermd te worden. Hiervoor zijn de de mosterd gaan halen bij, jawel, de traditionele baksteenbouw. Hier houdt men het binnenspouwblad en de isolatie droog door gebruik te maken van een goed verluchte spouw. (De gevelstenen worden bij regenweer wel nat maar het water loopt er langs de binnenzijde af of verdampt en komt dus niet aan de isolatie). We passen dus voor onze levende gevel ook het principe van de spouw(4) toe.
Maar... we gebruiken geen gevelsteen. Deze is veel te energie- en grondstofverslindend tijdens productie. We schakelen in de plaats de natuur in: we laten de gevel gewoon volledig dichtgroeien...
Op een 4-tal cm voor de celitplaten wordt een structuur geplaatst. Er werd hiervoor gebruik gemaakt van wapeningsnetten(5). Je kent ze wel: die ijzeren netten met een maaswijdte van 15 cm, die meestal gebruikt worden als wapening van betonconstructies. Deze dienen als stevige drager voor de latere klimplanten.
Daar deze gevel niet op een jaartje tijd tot helemaal bovenaan dichtgegroeid zal staan, moeten we een tijdelijke gevelbescherming gebruiken. Hiervoor worden bamboematten(6) gebruikt. Deze ken je ook wel: ze lijken als twee druppels water op rieten matten en worden vaak als tuinschermen gebruikt. Deze bamboematten houden de slagregen en het direct zonlicht tegen. Ze zorgen ervoor dat de achterliggende lagen droog en beschaduwd blijven. Bamboe valt onder duurzaamheidsklasse 2 (dezelfde als bv. eik, kastanje of ceder) en zou, in theorie althans, 20 jaar lang onbehandeld meegaan. Bamboe is ook een heel snel groeiend gewas. De productie ervan heeft een heel lage impact op het milieu. Door Greenpeace worden deze schermen aangeraden als een van de meest milieuvriendelijke tuinschermen. Wij gaan nog een stapje verder. Wij gebruiken ze als (tijdelijke) gevelbekleding.
Zodra deze lagen zijn geplaatst, worden onderaan de gevel de klimplanten aangeplant...
Aan de zuidzijde wordt gekozen voor bladverliezende planten (bv. druivelaar). Op die manier kunnen de zonnestralen in de winter tot diep in de binnenruimte doordringen en het huis extra opwarmen. In de zomer dienen de bladeren als zonnewering en houden ze het huis koeler.
Aan de andere onbeschenen zijden wordt gekozen voor bladhoudende klimplanten (bv. klimop). Doordat ze winter en zomer hun bladeren houden zorgen ze ervoor dat de achterliggende lagen altijd droog blijven (het gebladerte werkt als dakpannen). Bovendien blijft tussen het dichte bladerdek de lucht stilstaan en stilstaande lucht betekent isolatie! Dus, hoe dikker je gevelbegroeiing, hoe beter je gevel zal isoleren... Onderzoek heeft aangetoond dat deze isolatiewinst kan oplopen tot 36%! Daarnaast staat klimop bekend als een van de beste luchtzuiverende planten. Klimop is in staat heel wat schadelijke gassen waaronder uitlaatgassen en CO2 om te zetten naar propere lucht.
Eenmaal aangeplant kan het spektakel eindelijk beginnen! De klimplanten zullen zich langzamerhand tussen de bamboestengels en staalstructuur wringen. De bamboe zal langzamerhand beginnen te desintegreneren, gaten zullen in de gevelbekleding ontstaan, deze gaten zullen opgevuld raken met bladeren; langs alle kanten zullen er bladeren vantussen de gevelbekleding kruipen... de kleur van de gevel verandert van strokleurig over grijs naar groen. Dieren komen zich in de gevel vestigen...
Ieder jaar, ieder seizoen, iedere dag ziet de gevel er anders uit.
De gevel begint te leven!
Hoe meer de gevel leeft, des te beter gaat ons huis isoleren, des te beter wordt ons huis beschermd tegen weersinvloeden, des te properder wordt de lucht rondom ons en des te aangenamer wordt het voor ons om hier te wonen.