Filosofie 2009:
De bestaansreden van Mier.
We staan op een kantelpunt. De aarde bereikt stilaan haar limieten: klimaatverandering, bevolkingsexplosie, verlies van biodiversiteit, water- en voedselschaarste, migratie, opstekende pandemieën, terrorisme, genociden, instabiliteit van politieke en financiële systemen…Allemaal tekenen dat de wereld zoals we die nu kennen stilaan op haar einde loopt. De vraag of dit nu ook het einde van de mensheid betekent is onbelangrijk. Wat er ook gebeurt, één ding is zeker: we zullen in de toekomst verplicht zijn om op een totaal andere manier te leven dan hoe we dit nu doen. We staan dus aan de vooravond van een nieuw tijdperk. De groene revolutie staat op ontploffen. De 21e eeuw begint nu pas!
Hoewel zo’n kantelpunt in de geschiedenisboeken altijd met een bepaalde datum aangeduid wordt (hoogstwaarschijnlijk 2012), is deze transitie, maatschappelijk gezien, een proces van lange adem. In werkelijkheid spreidt ze zich uit over de tijdspanne van ongeveer een generatie.
Niet iedereen beslist immers op hetzelfde moment om zijn of haar ecologische voetafdruk te halveren. Op individueel vlak kan dit heel snel gaan. Je kan op enkele jaartjes tijd de nieuwe eeuw binnenstappen. Het is soms grappig om te zien dat het nieuwe transitionele- en het traditionele wereldbeeld van de gouden generatie vandaag nog naast elkaar lopen…
Wees niet persoonlijk aangevallen als je verderop deze website dingen leest die ook op jou van toepassing zijn. Het slaat immers op heel wat mensen. Het heeft enkel de bedoeling om je te laten stilstaan bij dingen die vaak als evident beschouwd worden, maar die bij nader inzien toch niet zo zuiver op de graad blijken te zijn. We trachten je dan ook voor deze evidenties betere alternatieven aan te reiken.
Anno 2009 heeft de nieuwe generatie het recht om vrij kritiek te uiten op de puinhoop die de gouden generatie ons nagelaten heeft. De nieuwe generatie ontwerpers heeft zelfs de morele plicht om deze kritiek om te zetten in een eigen vormentaal, die relevant is voor de tijd waarin we leven en dienend als voorbeeld voor de velen die de nieuwe eeuw binnenwandelen…
Mier doet dit onderzoek binnen haar eigen vakgebied, haar eigen sterkte: het wonen en bouwen.
Binnen dit vakgebied zien we zelfs nog steeds heel wat fout lopen. Vaak worden verouderde en vervuilende bouwfilosofieën in een nieuw ‘groen’ jasje gestoken. Dit niet vanuit ecologisch oogpunt, maar vanuit winstbejag… Men wil immers kost wat kost de klant laten consumeren, terwijl men eigenlijk zou moeten consuminderen. Het gevolg is dat we een Disney-achtige karikatuur krijgen van ‘milieuvriendelijk’ bouwen.
Mier verzet zich uitdrukkelijk tegen deze tendens en probeert je te tonen dat het ook anders kan. Hoe dit kan vind je in de links hiernaast.
Renovatie ipv nieuwbouw.
Nieuwbouw is uit den boze. Het schaarse beetje open ruimte dat ons nog rest moet gevrijwaard blijven. Bestaande panden afbreken om er een passiefhuis op te plaatsen is evenmin een optie. Onderzoek heeft immers uitgewezen dat de globale terugverdientijd van alle verloren gedane energie door deze afbraak en opbouw maar liefst 60 jaar bedraagt… Een huis gaat gemiddeld 50 jaar mee en we hebben maar 10 jaar de tijd om ons gedrag te veranderen…
Mier doet enkel verbouwingen van bestaande panden.
Geef de natuur haar plaats terug.
Het aspect milieuvriendelijkheid hangt nauw samen met gezondheid. Wij zijn deel van de natuur. Als we de natuur vergiftigen, dan vergiftigen we ook onszelf. We moeten dus heel zorgvuldig omspringen met al wat rondom ons leeft. Spijtig genoeg zijn de vorige generaties de band met de natuur kwijtgeraakt en zijn ze zich arrogant tegenover haar gaan gedragen. De gouden generatie deed maar op zonder aan hun nakomelingen te denken. Vandaag zijn wij, de kinderen en kleinkinderen van de gouden generatie, opgescheept met hun puinhoop! DANK JE WEL!!!!!
Ondanks het feit dat we gebukt gaan onder allerlei gezondheidsproblemen, gelddruk, asociaal gedrag, enz. mogen we de moed niet opgeven. We moeten de wereld tonen dat het ook anders kan en de banden met de natuur terug verstevigen, respect hebben voor alle leven.
De natuur rondom ons werd vernietigd, wij moeten dus de natuur een handje helpen om zich opnieuw rondom ons te vestigen…
Mier wil hierin een stap verder gaan. We willen zelfs de natuur gaan inzetten om onze eigen manier van wonen te verbeteren. Mier onderzoekt allerlei vormen van symbiotisch wonen. We helpen de natuur en in ruil helpt de natuur ons…en iedereen wordt er beter van.
Inbreiding ipv uitbreiding
Door het gebrek aan open ruimte is de traditionele architect, tegen wil en dank, meer en meer verplicht om bestaande panden te verbouwen. De oplossing, die meestal naar voor geschoven wordt, is de uitbreiding: de typische Vlaemsche achterbouwen worden afgebroken en vervangen door opnieuw een typische Vlaemsche achterbouw in een ‘modern’ jasje…deze keer nog groter en nog minder geënt op het bestaande gebouw. De geschiedenis lijkt zich opnieuw te herhalen, alleen nog een beetje waanzinniger. Hoewel een hedendaags gezin minder leden telt dan vroeger, heeft men toch veel meer ruimte nodig om die enkelingen te huisvesten. Eigenaardig...
Als je een beetje verstand hebt van energiezuinig bouwen, dan weet je dat uitbreiden helemaal niet energie-efficient is.
Mier verwerpt deze tendens! In plaats van een volume nodeloos uit te breiden, gaat Mier resoluut voor inbreiding. Iedere kubieke centimeter wordt ten volle benut, zodat niet nóg meer natuur onder het beton hoeft te verdwijnen…
Vintage architectuur.
Waarschijnlijk heb je wel een tweedehands kledingstuk in je kast hangen of zit je nu op een vintage stoel. Het leuke aan deze tweedehandse stukken is de imperfectie, de geschiedenis dat het met zich meedraagt, de originaliteit en uiteraard de interessante prijs.
Dezelfde voordelen gelden ook voor gerecupereerde bouwmaterialen. Nochtans trekken we bijna automatisch naar de dichtst bij zijnde zelfbouwmarkt om nieuw materiaal aan te kopen, terwijl we rondom ons heel wat spullen vinden die we best wel kunnen hergebruiken. Denk maar aan een oude wastafel, houten balken, steenpuin, bakstenen, palletten, kledij…
Gezond wonen begint bij gezond materiaalgebruik.
Een andere bizar verschijnsel binnen het moderne bouwen is het feit dat de binnenlucht zodanig vervuild wordt door het massaal gebruik van giftige bouwmaterialen, dat de woning in principe onmiddellijk onbewoonbaar zou verklaard worden, indien men geen prijzig mechanisch ventilatiesysteem plaatste. In het beste geval wordt de koude buitenlucht (die in de winter ook al enorm vervuild is door o.a. smog) opgewarmd door de nog vuilere lucht die van binnen naar buiten geblazen wordt. Het hoeft niet gezegd te worden dat dit mechanisch gedoe slechts een doekje voor het bloeden is.
Mier wil het probleem van binnenklimaatvervuiling bij de wortels aanpakken. Dit door het gebruik van giftige bouwmaterialen tot een minimum te beperken door zo veel mogelijk natuurlijke materialen te gebruiken. Door vochtpieken te bufferen met vochtregulerende materialen (de natuurlijke materialen zoals leem en vol hout scoren op dit vlak weer het beste) en inzet van luchtzuiverende planten.
Energiezuinig bouwen.
...de nieuwe hype in bouwland. Spijtig genoeg wordt het aspect energie binnen het moderne bouwen met oogkleppen bekeken. Enkel isolatie en marginale energieproductie worden eenzijdig in de verf gezet.
Mier bekijkt energiezuinig bouwen veel ruimer. Het energieverbruik van een bouwmateriaal begint al bij de ontginning van de grondstof. Nadien wordt deze grondstof getransporteerd. Daarna wordt ze samengevoegd met andere grondstoffen en wordt er een materiaal mee geproduceerd. Opnieuw getransporteerd. Deze stappen kunnen zich een aantal keer herhalen. Uiteindelijk wordt het afgewerkte materiaal in je huis geplaatst waar het haar dienst gedurende een periode bewijst. Onderhoud vergt ook energie. Een 50-tal jaren later blijkt dat je materiaal totaal niet meer voldoet aan de veranderende tijden en wordt het afgebroken, opnieuw getransporteerd, en uiteindelijk gerecycleerd tot opnieuw grondstof.
Indien men de totale energiebalans wil opmaken, moet men de energie-input van al deze stappen bij elkaar optellen. Pas dan krijg je een objectief beeld van je werkelijk energieverbruik.
Als men dit bv. op een raam toepast, dan blijkt dat een aluminium raam 128 keer meer energie nodig heeft dan een houten raam en 64 keer meer dan een raam in pvc. Je kan dus met de hoeveelheid energie voor 1 aluminium raam 64 keer dezelfde pvc ramen maken en maar liefst 128 dezelfde houten ramen… Denk dus 128 keer na vooraleer je zomaar aluminium ramen laat plaatsen.
Wat je zelf doet, doe je leuker.
De tijd van de alwetende architect, die vanuit zijn ivoren toren minimale, onpersoonlijke woonmachines opdringt aan de bewoners, is voorbij.
MIER vervult eerder een ondersteunende rol. Verbouwers worden gestimuleerd om zelf aan de slag te gaan. Onze ontwerpen worden zodanig gemaakt, dat men ze, net zoals bij een IKEA-meubel, zelf kan uitvoeren.
Het grote voordeel van deze aanpak is dat je een pak geld uitspaart. Zeker als je bedenkt dat slechts 1/3 van de totale bouwsom besteed wordt aan de materialen en 2/3 naar de loonkosten van de aannemers gaat.
Bovendien woon je in een kunstwerk van jouw hand, dat je makkelijk verder kan laten evolueren, naargelang jouw veranderende noden in de toekomst. Voor reparaties en kleine aanpassingen hoef je niet onmiddellijk een vakman aan te spreken, aangezien je perfect weet hoe de woning constructief is opgebouwd, waar de leidingen liggen, etc.
Maar als doe-het-zelver zal je steeds een amateur blijven, want je beschikt niet over de beste apparatuur, technieken en ervaring. Een scheve muur, een ongelijke vloer, krakende deuren,…Het zijn juist deze imperfecties die je woning een leefbare, sympathieke en persoonlijke indruk geven.
Afvalbeperking.
Afval is onvermijdelijk tijdens het (ver)bouwproces. Het is daarom goed om hier even bij stil te staan. Bepaalde, veel gebruikte bouwmaterialen zijn tot op vandaag niet of moeilijk recycleerbaar. Net zoals met kernafval heeft men nog geen gepaste oplossing voor deze reeds aanzienlijke afvalberg, die steeds groter wordt. Met de ooglappen op weigeren in de toekomst te kijken is geen optie, zeker niet voor onze generatie en de komende generaties die opgezadeld zitten met een gigantisch probleem. De taktiek die we van onze (groot)ouders meekregen biedt ook niet echt een alternatief: afval op een hoop gooien, vuurtje stoken en weg ermee. Uit het oog,....in de longen. Intussen zijn we al wat ouder geworden en geloven we niet meer in dergelijke goocheltruukjes.
De enige oplossing voor onze hedendaagse (ver)bouwprojecten is gebruik maken van materialen die als één geheel herbruikbaar zijn of makkelijk te ontmantelen zijn en met een minimum aan energie-input terug kunnen herwerkt worden tot een nieuw product. Natuurlijke materialen uit hernieuwbare bronnen hebben uiteraard onze voorkeur. Op die manier kunnen we een punt zetten achter de egoïstische bouwwijze van de vorige generatie.
Helaas zitten we momenteel nog opgescheept met hun erfenis. Waar naartoe met de "decoratieve" melamineplaten aan de muren, de plastic planchetten aan het plafond, de asbestose vloerbekleding? Veel van deze zaken vliegen in "de pres", zoals ze zo mooi uitdrukken in het containerpark van Aalst, maw ze worden verbrand. Wat niet meer toegelaten is in de achtertuin, wordt nu op grotere schaal toegepast. Ik denk niet dat dit de oplossing is. We moeten dringend een halt toeroepen aan de productie van niet-recycleerbare materialen. Wat niet gekocht wordt, zal op lange termijn niet meer vervaardigd worden.